Máy đo ma sát vải cho chỉ tiêu bền màu ma sát- Crock Meter

Add to wishlist

Category: thiết bị ngành sơn nhựa và may mặc

Description
Reviews (0)

Máy đo ma sát vải – Crock Meter

Hãng : LABTEX
Xuất xứ : TRUNG QUỐC

Máy đo ma sát vải cho chỉ tiêu bền màu ma sát- Crock Meter Máy đo ma sát vải cho chỉ tiêu bền màu ma sát- Crock Meter

Crock Meter là gì?

Máy đo ma sát vải Crock Meter, hay còn gọi là Máy đo độ bền màu ma sát (Rubbing Fastness Tester), là một thiết bị phòng thí nghiệm chuyên dụng được sử dụng để xác định khả năng chống lại sự phai màu hoặc dây màu của vật liệu (chủ yếu là vải, nhưng cũng có thể là da, nhựa, vật liệu in ấn…) khi bị cọ xát với các bề mặt khác.
Nói một cách đơn giản, Máy đo ma sát vải mô phỏng lại hiện tượng một chiếc quần jean màu đậm làm dây màu xanh ra chiếc ghế sofa màu trắng khi bạn ngồi lên. Kết quả từ phép thử này được gọi là độ bền màu ma sát (color fastness to rubbing).

Tại sao Crock Meter lại quan trọng?

Độ bền màu ma sát là một trong những chỉ tiêu chất lượng quan trọng nhất của sản phẩm dệt may.

Đối với người tiêu dùng: Không ai muốn quần áo mới của mình bị phai màu sau vài lần mặc hoặc làm dây màu sang các vật dụng khác (ghế, túi xách, quần áo khác khi giặt chung).
Đối với nhà sản xuất: Việc kiểm soát chất lượng này giúp đảm bảo sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn, tránh bị khách hàng khiếu nại, trả hàng và giữ vững uy tín thương hiệu.

Hiện tượng “dây màu” (tiếng Anh: crocking) là khi thuốc nhuộm trên bề mặt vải không liên kết chặt chẽ với xơ sợi, bị bong ra và truyền sang một vật liệu khác do tác động của ma sát. Crock Meter cung cấp một phương pháp tiêu chuẩn hóa, có thể lặp lại để đo lường mức độ dây màu này.

Nguyên lý hoạt động

Nguyên lý của Máy đo ma sát vải Crock Meter khá đơn giản nhưng rất hiệu quả:

Một “ngón cọ xát” (rubbing finger) hình trụ với đường kính tiêu chuẩn (thường là 16 mm) được bọc bởi một miếng vải cotton trắng tiêu chuẩn, khô hoặc ướt (gọi là crocking cloth).
Ngón cọ xát này tác dụng một lực ép không đổi (thường là 9 Newton) lên bề mặt mẫu vải cần kiểm tra.
Máy sẽ làm cho ngón cọ xát di chuyển qua lại trên một đường thẳng trên bề mặt mẫu thử với một quãng đường và số chu kỳ nhất định (thường là 10 chu kỳ, mỗi chu kỳ là một lượt đi và về).
Sau khi thử nghiệm, người ta sẽ lấy miếng vải trắng ra và đánh giá mức độ màu bị dây từ mẫu thử sang nó.

Có hai loại thử nghiệm chính:

Ma sát khô (Dry Rubbing): Sử dụng vải trắng tiêu chuẩn ở trạng thái khô.
Ma sát ướt (Wet Rubbing): Vải trắng tiêu chuẩn được làm ẩm bằng nước cất đến một độ ẩm quy định (ví dụ: 65% hoặc 100% so với khối lượng khô của nó) trước khi tiến hành thử nghiệm. Thông thường, độ bền màu ma sát ướt sẽ kém hơn ma sát khô.

Quy trình thử nghiệm tiêu chuẩn (Ví dụ theo AATCC 8)

Chuẩn bị mẫu:
- Cắt một mẫu vải thử có kích thước tối thiểu 5 cm x 13 cm.
- Để mẫu và vải trắng tiêu chuẩn trong môi trường điều hòa (thường là 21°C ± 1°C và độ ẩm 65% ± 2%) trong ít nhất 4 giờ.
Gắn mẫu:
- Đặt mẫu thử lên đế của máy, đảm bảo bề mặt vải phẳng và không bị nhăn. Sử dụng kẹp hoặc khung giữ để cố định mẫu.
Chuẩn bị vải trắng (Crocking Cloth):
- Cắt một miếng vải trắng tiêu chuẩn hình vuông (kích thước khoảng 5 cm x 5 cm).
- Đối với thử nghiệm khô: Gắn trực tiếp miếng vải trắng này lên ngón cọ xát.
- Đối với thử nghiệm ướt: Nhúng miếng vải trắng vào nước cất, sau đó vắt hoặc ép để loại bỏ nước thừa cho đến khi đạt được độ ẩm yêu cầu (ví dụ: khối lượng miếng vải ướt bằng 165% khối lượng khô của nó). Gắn miếng vải ướt lên ngón cọ xát.
Thực hiện ma sát:
- Đặt ngón cọ xát đã bọc vải trắng lên mẫu thử.
- Bắt đầu cho Máy đo ma sát vải hoạt động. Nếu là Máy đo ma sát vải quay tay, quay với tốc độ khoảng 1 chu kỳ/giây. Nếu là Máy đo ma sát vải tự động, máy sẽ tự chạy.
- Thực hiện đủ 10 chu kỳ hoàn chỉnh.
Đánh giá kết quả:
- Lấy miếng vải trắng ra khỏi ngón cọ xát. Đối với thử nghiệm ướt, cần để khô tự nhiên trong không khí.
- Đặt miếng vải trắng đã thử nghiệm lên một nền trắng sạch.
- Sử dụng Thước xám để đánh giá độ dây màu (Gray Scale for Staining) để so sánh mức độ dây màu trên vải trắng với các cấp tiêu chuẩn.

Đánh giá kết quả bằng Thước xám (Gray Scale)

Thước xám là công cụ tiêu chuẩn để đánh giá sự thay đổi màu một cách khách quan.

Thước xám đánh giá độ dây màu (Gray Scale for Staining): Dùng để đánh giá miếng vải trắng. Thước này có 5 cấp độ, từ Cấp 5 đến Cấp 1.
- Cấp 5: Không dây màu (Tốt nhất).
- Cấp 4: Dây màu rất nhẹ.
- Cấp 3: Dây màu có thể nhận thấy.
- Cấp 2: Dây màu đáng kể.
- Cấp 1: Dây màu rất nhiều (Kém nhất).
- Các cấp trung gian như 4-5, 3-4, 2-3, 1-2 cũng được sử dụng.

Kết quả sẽ được ghi lại riêng cho ma sát khô và ma sát ướt. Ví dụ: “Độ bền màu ma sát khô: Cấp 4-5; Độ bền màu ma sát ướt: Cấp 3”.

Các tiêu chuẩn liên quan

Nhiều tổ chức tiêu chuẩn quốc tế đã ban hành các phương pháp thử cho Crock Meter. Các tiêu chuẩn phổ biến nhất bao gồm:

AATCC 8: Colorfastness to Crocking: AATCC Crockmeter Method (Tiêu chuẩn của Hiệp hội các nhà hóa học và nhuộm màu dệt may Hoa Kỳ, rất phổ biến ở Bắc Mỹ).
ISO 105-X12: Textiles — Tests for colour fastness — Part X12: Colour fastness to rubbing (Tiêu chuẩn của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế, phổ biến toàn cầu).
JIS L0849: Test methods for colour fastness to rubbing (Tiêu chuẩn công nghiệp Nhật Bản).
GB/T 3920: Textiles – Tests for colour fastness – Colour fastness to rubbing (Tiêu chuẩn quốc gia Trung Quốc).

Các tiêu chuẩn này có thể có một vài khác biệt nhỏ về thông số kỹ thuật nhưng về cơ bản đều dựa trên cùng một nguyên lý.

Phân loại Crock Meter

Máy đo ma sát vải có hai loại máy chính:

Crock Meter thủ công (Manual Crock Meter): Người vận hành phải dùng tay quay một cần gạt để tạo ra chuyển động qua lại. Loại này rẻ hơn, đơn giản, nhưng kết quả có thể phụ thuộc vào tốc độ quay của người vận hành.
Crock Meter tự động (Motorized/Electronic Crock Meter): Máy được trang bị một động cơ điện để tạo ra chuyển động với tốc độ và số chu kỳ được kiểm soát chính xác. Loại này cho kết quả nhất quán và đáng tin cậy hơn, giảm thiểu lỗi do con người.